پژوهش‌های کلامی تفسیری

چکیده در قرآن از تورات، الواح، صحف و غیره سخن به‌میان آمده است و از سوی دیگر تنخ(عهدعتیق)به‌دلیل اینکه کتاب آسمانی یهودیان به‌حساب می‌آید و تشکیل‌دهنده بخش نخست عهدین(عهدعتیق و عهدجدید) مسیحیان است، دارای اعتبار و جایگاه منحصر به‌فرد از نظر یهودیان و مسیحیان است. در قرآن نیز فراوان از کتاب-مقدس بنی‌اسرائیل سخن گفته شده است. میان آنچه در قرآن درباره کتاب‌های مقدس یهودیان بیان شده و تنخ(عهدعتیق)چه رابطه‌ای برقرار است؟ آیا تنخ(عهدعتیق)مورد تأیید قرآن است؟ برخی بر این اعتقادند که مراد و مصداق از آیات قرآنی، تنخ(عهدعتیق) که در عهدین گرد آمده، است، از این رو برای آن نوعی تقدّس و حجّیت قائلند. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی در مرحله نخست به کتاب‌هایی که قرآن به حضرت موسی نسبت داده، پرداخته و مراد از آنها را مشخص کرده است و در ادامه رابطه آن کتاب‌ها و نوشته‌ها را با تنخ(عهدعتیق)بررسی کرده است. نتیجه حاصله حکایت از آن دارد که تنخ(عهدعتیق)موجود مورد تأیید قرآن نمی‌تواند باشد.

چکیده یکی از حالات انسان خواب است که به تعبیر روایات برادر مرگ است. نیز تقریبا یک سوم عمر وی را تشکیل می دهد. نفس ناطقه که ذاتا مجرد است هنگام خواب از شواغل حسی فارغ شده و با جواهر روحانی مواجه می‌شود و صور و معانی کلی وجزئی را دریافت می کند؛ ممکن است آنها را تا هنگام بیداری فراموش کند که بحثی نیست اما اگر آنها را بدون دخل و تصرف قوه متخیله تا هنگام بیداری حفظ کرده و بیاد بیاورد رؤیای صادقه حاصل می شود و اگر در آنها به مناسبت تشابه یا تقابل تصرف کند آن رؤیا قابل تعبیر است اما اگر تصرف فراتر از حد و چهارچوب مذکور باشد رؤیای پریشان شکل می گیرد. برخی کارکردهای نظری و عملی رؤیا نزد ملاصدرا عبارت است از: تأیید و دلیلی بر عقول (فرشتگان) و قیامت، تسهیل سلوک سالک الی الله، باب نبوت و راهنمایی به مصالح برخی عباد. نوشتار حاضر درصدد است به روش توصیفی تحلیلی حقیقت رؤیا و اقسام آن و نیز کارکرد هر قسم را از دیدگاه ملاصدرا بررسی کند.

چکیده تحلیل تاریخی وضعیت بهداشتی در جزیره العرب و سیره رسول اعظم(ص) در مواجهه به آن از موضوعاتی است که تا کنون مورد توجه قرار نگرفته است. این پژوهش در بررسی تاریخی وضعیت بهداشتی به این نتیجه رسید که رسول خدا(ص) برای بهبود وضعیت با بهره گیری از وحی الهی به اصلاح و بهبود وضعیت موجود پرداخت و وضعیت عمومی و فردی بهداشت در جامعه به یک فرهنگ تبدیل گردید.
از جمله محورهای مغفول در پژوهش‌های تاریخی، بررسی وضعیت کیفی بهداشت و نظافت عمومی و فردی مردم در جزیره‌العرب است. فهم وضعیت موجود و نقش رسول خدا در تغییر این وضعیت نیز از اموری است که کمتر به آن پرداخته شده است. طبق شواهد تاریخی، هنگام بعثت رسول خدا وضعیت بیماری و آلودگی در این محدوده جغرافیایی چنان بوده که مردم از آن رنج می‌بردند، اما بعد از بعثت شاهد تغییر رفتار در مسلمانان و بهبود وضعیت بهداشتی آنان هستیم و این امر مدیون فرهنگ غنی اسلام و پیگیری‌های رسول خدا بود. بر همین اساس با استناد به منابع تاریخی و حدیثی در این پژوهش به واکاوی این پرسش، پرداخته شده است که رسول خدا چگونه و با چه اقداماتی توانست به تغییر و بهبود وضعیت نامطلوب اقدام کند. یافته اصلی پژوهش این است که برپایه اهمیت سلامت مردم، دین برای سلامت بشر برنامه داشته و برای بهبود وضعیت بهداشتی، رسول خدا با نقش هدایت‌گرانه در گونه‌های مختلف به ارائه الگوی بهداشتی اسلام پرداخته است و نتیجه آن گردید که کمتر کسی به بیماری دچار گشته و نظافت فردی و عمومی به یک فرهنگ عمومی تبدیل گردید. .

چکیده مناجات عرفانی حضرت علی(ع) در مسجد کوفه دعایی با مضامین عالی معرفتی و سرشار از نکات ناب تربیتی- توحیدی است که درآن مولای متقیان علی (ع) به ترسیم رابطه بین انسان و خدا براساس رابطه فقری و رحمت و عطوفت گسترده خدا نسبت به انسان، با ناب‌ترین واژگان و متعالی‌ترین مفاهیم پرداخته است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. هدف از این پژوهش استنباط رهیافت های تربیت توحیدی در مناجات مسجد کوفه است.خداشناسی و خودشناسی کسب شده در پرتو آموزه های این مناجات، جایگاه واقعی خدا در برابر انسان را ترسیم و تبیینی حقیقی از رابطه فقری انسان با خدا ارائه می دهد. ترسیم جایگاه عبد در برابر مولا ، ارتباط و اتصال موجود فقیر با سرچشمه همه «هستی ها»، درک سرمنشاء امیدها و خوف ها ، انقطاع از غیر، دست یابی به نگرش آیه ای نسبت به پدیده ها، رهایی از تسخیر وجود و محوریت رحمت واسعه خدا از جمله آموزه های تربیتی این مناجات عرفانی است.

چکیده در ادیان مختلف، مفاهیم گوناگونی وجود دارد که برای شناخت بهتر این مفاهیم و گزاره‌ها، لازم است به کلمات کلیدی مورد استفاده در هر دین توجه کرده تا درک عمیق‌تری از عقاید و مبانی هر دین حاصل و از خلط مباحث مختلف در درک کامل گزاره‌های دینی جلوگیری کند. در تحقیق حاضر به معناشناسی مفهوم رنج از منظر آیین بودا و اسلام به شیوة توصیفی تحلیلی پرداخته می‌شود. در این مقاله، ایدة آیین بودا و اسلام دربارة مفهوم رنج شرح داده شده و جوانب مختلف آن را بررسی و همچنین بیان می‌شود که مفهوم رنج از منظر آیین بودا از معقولات ثانیه بوده و از منظر اسلام از معقولات اولی است، همچنین از منظر هر دو آیین رنج یک مفهوم حقیقی است. با استفاده از این توضیحات، می‌توان در تحقیقات و مقالات مرتبط با مفهوم رنج در آیین بودا و اسلام از مطالب و مفاهیمی که در این مقاله بیان شده است، بهره برد و توضیحات کاملتری را ارائه کرد. همچنین، با استفاده از این توصیفات می‌توان به نکات بنیادی و اصلی مرتبط با این مفهوم در این دو آیین دست یافت.

چکیده ترا ریخته و تأثیرات آن در زیست و اخلاق انسانی و نحوه برخورد با آن در کشورهای مختلف از مسائل نوپدیدی است که در حوزه‌های علوم تجربی و انسانی مطمح نظر دانشمندان قرار گرفته است. برخی مطلقاً با استفاده از آن مخالفت کرده و برخی دیگر استفاده از آن را مشروط به شرایطی کرده‌اند. رویکرد اسلام در مقابل این مسئله از اهمیت بسزایی چه در حوزه علوم تجربی و چه در حوزه علوم انسانی دارد. در این پژوهش درصدد برآمده‌ایم تا با روش تحلیلی – توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، نحوه مواجهه اخلاق اسلامی با محصولات ترا ریخته و راهکارهای مرتبط با آن را تبیین نماییم. با توجه ‌به ابهامات موجود در استفاده از محصولات ترا ریخته و اموری مانند اولویت حق‌الناس، ممنوعیت و خطرآفرین بودن دخالت و تصرف در حقوق و نظام خلقت الهی، اصالت الاحتیاط، ضرورت صیانت از سلامت انسانی در دیدگاه اسلام و چند ساحتی بودن انسان، پیوستگی و پیچیدگی زیست انسانی بین ابعاد مادی و ملکوتی، محدودیت شناخت انسانی، به نظر می‌رسد باید تا زمانی که علم راسخ به نبود پیامدهای منفی آن برای روح و جسم پیدا نشده است، از استفاده این محصولات پرهیز نمود.